Sức mạnh của một dân tộc không thể được đo đếm bằng tiềm lực kinh tế hay sức mạnh quân sự, mà nó được nằm ở giá trị cốt lõi của Văn hóa. Văn hóa chính là thứ vũ khí chính trị tinh thần, sức mạnh của một dân tộc không một thế lực nào có thể khuất phục. Văn hóa chính là hồn cốt, bản sắc, thứ vũ khí chính trị tinh thần tối thượng của dân tộc, giúp Việt Nam vững mạnh và trường tồn qua các thời đại, không thế lực bạo tàn nào có thể khuất phục.
Văn hóa sức mạnh nội sinh của một quốc gia, dân tộc, đó là lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, lòng nhân ái và ý chí tự cường được đúc kết qua hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước. Khi đất nước gặp nguy nan, văn hóa trở thành chất keo kết dính mọi giai tầng trong xã hội và nhân dân, tạo nên sức mạnh có thể dời non, lập biển, đè bẹp tất cả các thế lực ngoại bang xâm lăng cướp nước và bọn tay sai bán nước trong mọi thời đại.
Trong suốt chiều dài lịch sử, bằng chứng thép qua hàng ngàn năm dựng nước, giữ nước của dân tộc Việt Nam, một nền văn hóa không thể bị khuất phục bởi các đế chế Phương Bắc suốt hơn một ngàn năm Bắc thuộc như: thay tên, đổi họ, thay đổi chữ viết nhằm đồng hóa dân tộc Việt nhưng chúng đã thất bại. Làng, xã Việt Nam vẫn giữ nguyên tiếng nói, phong tục tập quán và ý thức độc lập tự chủ; hình thành các truyền thuyết, câu chuyện lịch sử truyền miệng, hun đúc tinh thần yêu nước, phong trào khởi nghĩa đấu tranh thoát ách xiềng xích nô lệ như: Khởi nghĩa Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, Mai Thúc Loan, Phùng Hưng, Khúc Thừa Dụ và đỉnh cao là Chiến thắng Bạch Đằng của Ngô Quyền năm 938, đại thắng quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng, chấm dứt hoàn toàn hơn một ngàn năm Bắc thuộc, mở ra kỷ nguyên độc lập lâu dàicủa dân tộc Việt Nam.
![]() |
Tượng Đức Vương Ngô Quyền, Ảnh Internet |
Càng khẳng định thêm giá trị văn hóa, tinh thần độc lập của dân tộc được thể hiện trong bài thơ “Nam quốc sơn hà nam đế cư”của Lý Thường Kiệt sau khi đại thắng quân Tống xâm lược, như một bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên, đã xây dựng nước Đại Việt hùng mạnh suốt hơn 200 năm (từ năm 1009 đến 1225).
![]() |
Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn, Ảnh Internet |
Trong thế kỷ XIII, hào khí Đông A của Nhà Trần đã 3 lần chiến thắng vó ngựa của quân Nguyên – Mông đến xâm lược Đại Việt (1258, 1285, 1288). Mặc dù đế chế quân Nguyên – Mông hùng mạnh đã san phẳng các đế chế Châu Âu và Trung Hoa lúc bấy giờ, nhưng đã 3 lần gục ngã trước dân tộc Đại Việt dưới sự lãnh đạo của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Sức mạnh của dân tộc lại một lần nữa tiếp tục được khẳng định giá trị to lớn của Văn hóa Việt.
![]() |
Hội nghị Bình Than (Diên Hồng) -Ảnh Internet |
Trước những biến cố lớn thăng trầm của lịch sử, kẻ thù luôn nhòm ngó trong lúc suy yếu một lần nữa Đại Việt lại rơi vào tay giặc. Cuộc khởi nghĩa Lam sơn do Lê Lợi lãnh đạo nghĩa quân Lam Sơn đánh đuổi quân Minh thắng lợi, giành lại độc lập cho Đại Việt (1428). Nguyễn Trãi từng viết trong Bình Ngô đại cáo:...“Như nước Đại Việt ta từ trước, Vốn xưng nền văn hiến đã lâu, Nước non bờ cõi đã chia, Phong tục Bắc Nam cũng khác”, như một bản tuyên ngôn độc lập lần thứ hai của Đại Việt về khẳng định chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ và văn hóa. Giai đoạn lịch sử của đất nước lúc thịnh lúc suy, trong giai đoạn khó khăn nhất của lịch sử phong kiến, đất nước loạn lạc, nước ngoài dòm ngó, Quang Trung - Nguyễn Huệ lãnh đạo nghĩa quân Tây Sơn đã đánh bại 29 vạn quân Thanh xâm lược, bảo vệ vững chắc độc lập cho đất nước.
Năm 1858, giặc Pháp nổ súng xâm lược nước ta, một lần nữa đất nước chìm trong khổ nhục nô lệ, dân tộc Việt Nam một lần nữa trải qua rất nhiều đau thương tang tóc, cảnh mất nước, nhà tan, nền độc lập, tự do của dân tộc lại bị thử thách. Một lần nữa Bài Cáo Binh Ngô của Nguyễn Trãi lại vang lên sấm rền: “Tuy mạnh yếu có lúc khác nhau, Song hào kiệt thời nào cũng có”. Một chương của lịch sử mở ra thời đại mới, đó là thời đại Hồ Chí Minh với tinh thần yêu nước nồng nàn, chí căm thù giặc sâu sắc, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đồng bào và nhân dân cả nước khởi nghĩa vũ trang, cùng vũ khí đầu thô sơ và "vũ khí tinh thần" – quyết tâm “Thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, không chịu làm nô lệ” đã đứng lên giành lại giang sơn từ tay thực dân, đế quốc bằng Cuộc Cách mạng Tháng Tám thành công (19/8/1945) và tuyên bố độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam ngày (02/9/1945).
![]() |
Chủ Tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên Ngôn Độc Lập, ảnh Internet |
Ngay sau đó là cuộc kháng chiến chín năm trường kỳ giành thắng lợi bằng Chiến dịch Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu năm 1954, bảo vệ nền độc lập non trẻ của dân tộc, buộc thực dân cũ phải công nhận nền độc lập của nhân dân ta. Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đưa dân tộc ta vào thử thách mới, hơn 20 năm kháng chiến dân tộc Việt Nam đã chiến thắng đế quốc sừng sỏ thế giới với công nghệ chiến tranh hiện đại nhất, đánh bại ý chí xâm lược Việt Nam của thực dân kiểu mới bằng chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, đại thắng mùa Xuân năm 1975 thống nhất đất nước, giang sơn quy về một mối; theo đó nhân dân ta tiếp tục xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong chiến tranh biên giới, giữ vững nền độc lập, tự do của dân tộc. Như vậy, chúng ta khẳng định sức mạnh của một dân tộc không nằm ở tiềm lực vũ khí, quân sự và kinh tế, mà chính là nằm ở sức mạnh văn hóa, chính trị tinh thần.
Văn hóa Việt Nam được hun đúc qua nhiều thế hệ, qua từng giai đoạn lịch sử, tuyệt nhiên có sự giao thoa linh hoạt, không mất đi nguồn cội. Đặc biệt, từ thuở xa xưa cha ông chúng ta không hề bảo thủ mà đã biết dung nạp, tiếp thu văn hóa tinh hoa của dân tộc khác, như chữ viết, hệ tư tưởng nho giáo – đạo khổng, hệ tư tưởng phương tây, …Việt hóa trở thành ngôn ngữ, chữ viết, tiếng nói riêng của mình, giữ vững bản sắc văn hóa Việt Nam đậm đà tính dân tộc, phù hợp với từng giai đoạn lịch sử không bị đồng hóa.
Từ những bài thơ, dân ca, truyện cổ tích, truyền thuyết, được tuyền từ đời này, sang đời khác bằng các điệu hò, lời ru, lời kể, lời ca tiếng hát đã giữ cho văn hóa và tâm hồn Việt trở nên độc đáo và phong phú, đa dạng, không bị mai một, thất truyền. Sức mạnh của một dân tộc còn được khẳng định thêm qua cấu trúc văn hóa gia đình, làng xã, lũy tre xanh, cội nguồn mạch ngầm của dân tộc qua các thế hệ không bị đứt gãy. Tình nghĩa đồng bào, đồng chí, đồng đội, đồng hương, đồng cam cộng khổ, lá lành đùm lá rách…thể hiện tinh thần đoàn kết, tương thân, tương ái, giúp đỡ lẫn nhau, gắn bó keo sơn, cũng chính là nét đặc trưng của văn hóa dân tộc Việt Nam.
Trong giai đoạn hiện nay, Việt Nam luôn luôn chủ động tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại để tự làm mới mình, làm phong phú thêm văn hóa trong nước. Phương pháp tiếp thu văn hóa nước ngoài khá đa dạng, năng động, tích cực và sáng tạo nhiều mặt, thể hiện tinh thần đổi mới, mở cửa giao lưu quốc tế.
Tuy nhiên, các thế lực nặng lòng hận thù với dân tộc Việt Nam chưa bao giờ từ bỏ dã tâm thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình” (DBHB) trên lĩnh vực văn hóa và tư tưởng, thủ đoạn ngày càng tinh vi xảo quyệt, thâm độc hơn trước rất nhiều. Kẻ thù không hề mang bom, đạn vào nước ta mà đang mang theo một chuỗi “quyền lực mềm”, nhằm làm mềm hóa các vấn đề nhạy cảm. Lợi dụng các mạng xã hội, internet, dịch vụ số tích cực tuyên truyền lối sống văn hóa thực dụng, lai căng nửa ta, nửa tây, thông tin tuyên truyền sai lệch về lịch sử, văn hóa, cổ xúy cho các hành vi sai trái. Đặc biệt là can thiệp rất sâu vào nội bộ ta, nhất là văn hóa - nghệ thuật, hệ thống giáo dục, việc viết sách, soạn thảo và ban hành sách giáo khoa giáo dục phổ thông, sách khoa giáo, phim ảnh….làm cho các thế hệ học sinh, sinh viên thế hệ trẻ không còn mặn mà với văn hóa truyền thống dân tộc, làm thiếu đi khát khao lòng yêu nước, ý chí tự lực, tự cường để vươn lên. Nếu thế hệ trẻ đất nước quay lưng với cội nguồn, sùng bái văn hóa ngoại lai một cách mù quáng, dân tộc ta sẽ suy yếu từ bên trong mất đi văn hóa riêng có của chính chúng ta “mất văn hóa là mất tất cả”. Tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc diễn ra vào ngày 24 tháng 11 năm 2021 ở Thủ đô Hà Nội, Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhắc lại và nhấn mạnh câu nói của tiền nhân:“Văn hóa còn, dân tộc còn; Văn hóa mất thì dân tộc mất”.
Nhìn lại lịch sử cách đây 80 năm, tại Hội nghị văn hóa toàn quốc lần thứ nhất được tổ chức tại Hà Nội ngày 24-11-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”, khẳng định vai trò to lớn của văn hóa đối với phát triển đất nước. Tại Đại hội lần thứ XIV của Đảng tiếp tục khẳng định: “văn hóa là nền tảng tinh thần, mục tiêu, động lực, sức mạnh nội sinh quan trọng trong phát triển nhanh và bền vững đất nước, là “tài nguyên”, “sức mạnh mềm” của quốc gia”. Trong đó, Đảng nhấn mạnh “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, đồng bộ trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam”. Nghị quyết số 80-QĐ/TW, ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị khóa XIV về phát triển văn hóa Việt Nam tiếp tục xác định “Văn hoá Việt Nam là kết tinh những giá trị tốt đẹp của dân tộc trong tiến trình hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước; là nguồn lực nội sinh quan trọng hun đúc trí tuệ, tâm hồn, khí phách và bản lĩnh người Việt Nam”
![]() |
Chiến sĩ Quân đội Nhân dân Việt Nam, Ảnh Internet |
Làm thế nào để biến văn hóa thành nguồn lực kinh tế, đưa văn hóa Việt Nam ra thế giới, tạo nên sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Trong thời gian tới, chúng ta cần thực hiện tốt các nhiệm vụ, giải pháp sau:
Một là, tập trung giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệm của nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, đội ngũ thiếu niên nhi đồng, đội viên, đoàn viên, thanh niên, về lòng yêu quê hương, đất nước, con người Việt Nam, tính trung thực, giá trị đạo đức, truyền thống gia đình, giá trị văn hóa làng xã; tích cực tham gia xây dựng quê hương xóm làng, đất nước văn minh, tươi đẹp, yên vui. Coi trọng văn hóa gia đình kính trên, nhường dưới, lối sống cộng động, ý thức chấp hành quy định của địa phương, chủ trương, đường lối của Đảng, ý thức thượng tôn pháp luật Nhà nước.
Hai là, quan tâm chăm lo đến đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh, hiện đại. Gắn chặt đời sống văn hóa tinh thần với đời sống của nhân dân khu vực, cộng đồng, làng xã với phát triển kinh tế - xã hội, ổn định cộng đồng dân cư. Xây dựng giá trị của văn hóa gắn với giá trị con người; thường xuyên tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao, lễ hội, hội làng...để đoàn kết, gắn bó, chia sẻ, học tập lẫn nhau giữa nhân dân, các dân tộc trong cộng đồng dân cư, làng xã.
Ba là, cần có kế hoạch hoạch định về chính sách xây dựng nguồn lực con người, nguồn lực tài chính để đầu tư, phát triển văn hóa trong nhân dân, các cộng đồng dân cư, nơi vùng sâu, vùng xa, biên giới hải đảo, để mọi người giữ gìn bản sắc văn hóa đậm đà của dân tộc Việt Nam. Có cơ chế thu hút những tài năng, nghệ nhân, nghệ sĩ, già làng, trưởng bản có vốn am hiểu nét đặc trưng của bản sắc dân tộc mình, lưu giữ, truyền bá cho thế hệ trẻ tiếp nối truyền thống. Đào tạo, bồi dưỡng nhân tài để những người có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ văn hóa, quản lý văn hóa, gìn giữ giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể là nguồn lực chính phát triển văn hóa.
![]() |
Giao lưu văn hóa ASEAN, ảnh internet |
Bốn là, đẩy mạnh giao lưu nhân dân, giao lưu dân tộc trong nước và các dân tộc trên thế giới, quảng bá, tuyên truyền đến bè bạn năm châu nét đặc trưng văn hóa Việt Nam, về lối sống, thân thiện, dễ mến, nhưng cũng rất mềm dẻo và cương quyết. Phát huy triệt để văn hóa ứng xử “cây tre” của Việt Nam trong kỷ nguyên mới, mỗi người cần vận dụng linh hoạt các nền tảng số, internet, mạng xã hội để tuyên truyền, chia sẻ rộng rãi nét đặc sắc văn hóa Việt với bạn bè thế giới về khát khao hòa bình, ổn định, thịnh vượng, sức mạnh mềm văn hóa – Cốt cách của dân tộc Việt Nam.
Năm là, xây dựng hành lang pháp lý, các văn bản quy phạm pháp luật đồng bộ, chuyên sâu để quản lý văn hóa, nguồn lực văn hóa, gắn thương hiệu số cho văn hóa Việt; cụ thể hóa chế độ chính sách, chú trọng chính sách đã ngộ cán bộ văn hóa, nghệ nhân, nghệ sĩ, người nắm giữ báu vật dân tộc, truyền nhân …để giữ vững nét đặc sắc của dân tộc, tránh để bị mai một, thất truyền. Gắn kết chặt chẽ giữa văn hóa truyền thống với văn hóa hiện đại, tiếp thu triệt để tinh hoa văn hóa nhân loại làm giàu cho văn hóa Việt Nam trong thời đại mới.
![]() |
Giao lưu văn hóa dân tộc, Ảnh internet |
Sáu là, tiếp tục đẩy mạnh học tập và thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới. Giữ gìn và phát triển Văn hóa Hồ Chí Minh, coi đây là di sản tinh thần vô giá mà Người để lại cho dân tộc, cho mọi thế hệ người Việt Nam hôm nay và mai sau. Văn hóa, tư tưởng và cuộc đời của Người là lấy hạnh phúc của nhân dân, của dân tộc làm mục tiêu hy sinh, phấn đấu. Tinh hoa văn hóa Hồ Chí Minh đã đưa dân tộc Việt Nam vào hàng ngũ của các dân tộc tiên phong của thời đại, có ý nghĩa to lớn đối với đất nước ta trong bối cảnh hiện nay và mai sau. Văn hóa Hồ Chí Minh chính là cuội nguồn, gốc rễ, tiêu biểu tinh hoa, sức mạnh ngầm của văn hóa dân tộc Việt Nam. Trong công cuộc đổi mới, phát triển đất nước, đường lối văn hóa của Đảng ngày càng hoàn thiện, toàn diện và sâu sắc, khơi dậy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa thế giới, hội nhập quốc tế, đáp ứng yêu cầu mới, phong phú, đa dạng của đất nước[1]
Có thể khẳng định “Sức mạnh của một dân tộc không thể được đo đếm bằng tiềm lực kinh tế hay sức mạnh quân sự, mà nó được nằm ở giá trị cốt lõi của Văn hóa”. Văn hoá Việt Nam là kết tinh những giá trị tốt đẹp của dân tộc trong tiến trình hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước; là nguồn lực nội sinh quan trọng hun đúc trí tuệ, tâm hồn, khí phách và bản lĩnh người Việt Nam. Mỗi tài khoản mạng xã hội, mỗi bài viết hôm nay phải là một “đại sứ văn hóa”. Gìn giữ bản sắc văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc không phải là đóng cửa giữ nguyên cái cũ, mà là phải đi quảng bá thương hiệu văn hóa với thế giới, trong tâm thế kiêu hãnh của một người Việt Nam yêu chuộng hòa bình, ổn định, thịnh vượng./.
Ngày 31/8/2026
Tác giả Vi Đồng
[1] Văn hóa Hồ Chí Minh – Văn hóa vì hạnh phúc của
Nhân dân - Thứ hai, 27/02/2023 – Tư tưởng Hồ Chí Minh








Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét